Nederland is kaasland - dat hoef je niemand te vertellen. Maar dat bier bij kaas minstens zo goed past als wijn, is een inzicht dat bij veel mensen nog ontbreekt. Terwijl sommelier-kringen zich blindstaren op Bordeaux bij Comté, slaan bierliefhebbers combinaties over die rijker en verrassender zijn. De logica is simpel: kaas heeft vet, zout en umami. Bier heeft koolzuur, bitterheid en mout. Die eigenschappen vullen elkaar aan op manieren die wijn niet kan evenaren - het koolzuur reinigt je mond, de bitterheid snijdt door vet, en de moutzoetheid past bij rijpe, nootachtige kaassmaken.
Hieronder vijf Nederlandse kazen en de bierstijl die er het beste bij past. Allemaal te koop bij een normale supermarkt of speciaalzaak, en overal verkrijgbaar.
Jonge Gouda en witbier
Jonge Gouda is mild, licht zoet en zacht van textuur. Precies die zachtheid vraagt om een bier dat meebeweegt in plaats van overstemt. Een witbier - met zijn frisheid, fruitige tonen van sinaasappelschil en een licht kruidig karakter van koriander - sluit daar prachtig bij aan. Het koolzuur houdt je mond fris, de citrusnoten vullen de melkige romigheid aan.
Wil je het een trede verder tillen? Probeer jonge Goudse geitenkaas bij hetzelfde witbier. De frisse, licht zure ondertoon van geitenkaas past goed bij de citrus in een goed witbier. Brand Weizen of een witbier van Brouwerij 't IJ werkt uitstekend.
Belegen kaas en een IPA
Belegen kaas heeft meer body. De smaken zijn geconcentreerder, het vet is uitgesproken aanwezig, en er zit soms een lichte scherpte in. Dat vraagt om een bier met ruggengraat. Een IPA heeft precies de eigenschappen die hier werken: de uitgesproken hopbitterheid snijdt door het vette van de kaas heen en zorgt dat je mond klaarstaat voor de volgende hap. De hopbitterheid zorgt voor een fris gevoel na elke hap - je mond staat klaar voor het volgende stukje kaas.
Zoek een Nederlandse IPA als je die kunt vinden: Brouwerij De Molen en Oedipus Brewing maken uitstekende versies. Een hoppige American IPA werkt ook goed - zolang de bitterheid maar aanwezig is.
Oud-Amsterdam en bokbier
Oud-Amsterdam is intens, karamelachtig en heeft een lichte nootachtige bitterheid die je bij geen andere Nederlandse kaas zo terugvindt. Zet daar een bokbier naast - vol, mout, met een rijpe zoetheid en soms een vleugje karamel - en je hebt een combinatie die op een rustige avond thuishoort. Beide producten profiteren van rijping, en dat merk je direct aan hoe de smaken in dezelfde richting bewegen.
Een Hertog Jan Bockbier of de bokbieren van Bavaria zijn goed bereikbaar. Wil je meer karakter, zoek dan een craft bokbier - die zijn in de herfst en winter bij menig bierspeciaalzaak te vinden. Serveer de kaas op kamertemperatuur; koude kaas geeft zijn smaken nauwelijks prijs.
Beemster Extra Belegen en een stout
Beemster Extra Belegen heeft een uitgesproken smaak met tonen van hazelnoot en karamel, en een lichte bitterheid die je bij goedkopere kazen niet tegenkomt. Een dry stout - denk aan Guinness of een stout van een Nederlandse craft brewery - brengt koffie- en chocolade-aroma's die naast de kaassmaken gaan staan in plaats van erdoorheen te dreunen. Dit zijn twee karakters die elkaar ruimte geven.
De sleutel: serveer de stout iets warmer dan je gewend bent, rond de 10 graden. Een ijskoude stout verliest veel van zijn aroma's. En de kaas, nogmaals, op kamertemperatuur. Zie ook hoe je bier beter laat smaken voor meer praktische tips over temperatuur en glazen.
Blauwe kaas en Trappist
Blauwe kaas is de grote uitdaging. Kernhem, of een Roquefort als je internationaal wil gaan, heeft een combinatie van zoet, zout en scherp die maar weinig bieren aankunnen. Een Trappistenbier - La Trappe, Chimay of een vergelijkbaar abdijbier - heeft de complexiteit en lichte zoetheid om naast de blauwe kaas te staan zonder te verdwijnen. De fruitige, licht alcoholische rijpheid van een Trappist sluit aan bij de krachtige smaak van het schimmelkaasje.
Een barleywine is een andere optie voor wie van intens houdt: sterk, vol, met een stroperig karakter dat de blauwe kaas nét aankan. Dit is de combinatie voor de avond dat je extra moeite doet. Zet er walnoten en een plak peer bij en je hebt een kaasbordje dat een heel gesprek waard is.
Zo zet je zelf een bierkaasbord op tafel
Combineer drie tot vier kazen in oplopende intensiteit: jong, belegen, oud, eventueel blauw. Kies daarbij drie bierstijlen die ook in intensiteit opbouwen - witbier, IPA of amber, en een donker bier of Trappist. Proef van licht naar zwaar, zodat elke combinatie de aandacht krijgt die ze verdient.
Voeg crackers toe, een beetje mosterd, olijven of augurk. Die zorgen voor afwisseling en maken de overgang van de ene kaas-biercombinatie naar de andere soepeler. Het is geen pretentie - het is gewoon lekkerder.
Wil je nog verder experimenteren met bier en eten? In ons artikel over bier bij bitterballen en kroketten vind je meer combinaties voor klassiek Nederlands borrelvoer.