Van 4 tot en met 13 september zet heel België de biercultuur in de spotlights. Duizenden cafés en winkels, van Aarlen tot Zeebrugge, doen mee aan de Belgian Beer Culture Days. Aanleiding is een dubbel jubileum: veertig jaar geleden riep men het Jaar van het Bier uit, en tien jaar geleden zette UNESCO de Belgische biercultuur op de lijst met immaterieel cultureel erfgoed. Voor een biervriend is dat geen droog feitje, maar een goede reden om nog eens stil te staan bij waarom Belgisch bier zo bijzonder is, en waarom het daar altijd samen met eten op tafel komt.
Wat UNESCO precies erkende
De erkenning ging niet over een specifiek biertje of merk. UNESCO beloonde de cultuur eromheen: het vakmanschap dat van brouwer op brouwer wordt doorgegeven, de vier gistingsmethoden waarvan spontane gisting uniek is in Europa, de eigen glazen per biersoort en de schenkrituelen die daarbij horen. Wie ooit een lambic of geuze heeft geproefd, weet meteen waarom die spontane gisting zo'n aparte plek verdient. Er groeit geen gekweekte gist in het brouwvat, maar wilde gisten en bacteriën uit de lucht rond Brussel doen hun werk. Elk brouwsel smaakt daardoor net iets anders, en dat is precies het vakmanschap dat de jury wilde vastleggen.
Ook de sociale kant telt mee. Bier is in België nooit alleen een drankje geweest. Zythologen, broederschappen en lokale brouwerijen houden tradities in stand die verder gaan dan de smaak alleen: feesten, rituelen en een stuk identiteit dat aan een dorp of stad kleeft.
Waarom eten en bier in België onafscheidelijk zijn
Dat sociale aspect verklaart ook meteen waarom de Belgen bier zelden los van eten drinken. Stoofvlees op bier, konijn met pruimen en een donkere dubbel, of gewoon een steviger blond bij een stuk kaas: het hoort bij elkaar sinds er in kloosters en cafés werd gebrouwen. Klooster- en trappistenbieren werden van oudsher geschonken bij de maaltijd, niet als aperitief. Wie thuis wil oefenen met dat idee, kan bijvoorbeeld beginnen bij bier bij Nederlandse kaas, waar dezelfde basisprincipes gelden: een zoetere, moutige beer verzacht een pittige kaas, een zurder biertje snijdt juist door de vetheid heen.
Interessant genoeg zie je die traditie de laatste jaren ook terugkomen bij bierstijlen die even uit beeld waren. De saison maakt een stille comeback, en dat is geen toeval. Saison werd ooit gebrouwen voor seizoensarbeiders op het platteland, als dorstlessend bier bij een stevige lunch. Precies het soort bier-en-eten-combinatie die UNESCO wilde vastleggen, duikt nu weer op de kaart bij restaurants die verder kijken dan wijn alleen.
Wat er te doen is tijdens de Belgian Beer Culture Days
Tijdens de tien dagen draait het evenement vooral om beleven, niet om een enkel festival op één plek. Op de Grote Markt in Brussel staan proeverijen en workshops gepland, maar het zwaartepunt ligt bij lokale cafés en brouwerijen door het hele land, die elk hun eigen invulling geven aan het thema. Denk aan brouwerijbezoeken met uitleg over de spontane gisting, speciale bier-en-spijs-menu's in restaurants, en cafés die hun oudste of meest bijzondere flessen op de kaart zetten. Later in het jaar volgen nog extra evenementen in onder meer Antwerpen en Essen, dus wie het nu mist, krijgt in het najaar nog kansen. De NOS berichtte eerder al over hoe de erkenning destijds werd ontvangen als een mijlpaal voor de Belgische brouwerijen.
Voor Nederlanders is het evenement makkelijk te combineren met een dagje of weekendje weg: Brussel, Gent en Antwerpen liggen dichtbij en hebben allemaal een levendige biercultuur die verder gaat dan de bekende namen uit de supermarkt.
Zo neem je de traditie mee naar je eigen keuken
Je hoeft niet naar België te reizen om iets van dat idee mee te nemen. Kies bij je volgende etentje bewust een bier in plaats van wijn, en denk in dezelfde logica als de Belgen: een romige, complexe kaas vraagt om een bier met net zoveel karakter, terwijl een simpel visgerecht juist gebaat is bij iets lichters en frisser. Serveer het bier ook in het juiste glas. Dat klinkt overdreven, maar een tulpvormig glas concentreert de aroma's van een sterk abdijbier heel anders dan een recht pintglas, en dat proef je echt.
Wie zelf wil ervaren hoe groot het verschil tussen bierstijlen is, kan het beste een paar flessen naast elkaar zetten: een zure lambic, een moutige dubbel en een kruidige saison bijvoorbeeld. Drie totaal verschillende werelden, allemaal onderdeel van diezelfde erkende cultuur.
Dit is waarom het nu de moeite waard is
Tien jaar UNESCO-erkenning is geen reden voor een eenmalig feestje en dan weer verder. Het is eerder een uitnodiging om bier weer te zien als wat het in België altijd is geweest: iets dat bij de tafel hoort, niet ernaast. Tussen 4 en 13 september is dat overal in het land voelbaar, van een proeverij in Brussel tot een simpel etentje in een dorpscafé. En daarna? Dan is het aan jezelf om die gewoonte vast te houden, gewoon met een goed glas bij het avondeten.